Language of Instruction Choices Among Ethnic Kazakh Parents - A Mixed Method Study

Abstract

Since becoming independent from the Soviet Union in 1991, Kazakhstan’s language-in-education policy has sought to expand the use of Kazakh as the state language while maintaining Russian as a lingua franca across public life. These policy shifts have been accompanied by a steady increase in the number of Kazakh-medium schools and in enrollment in Kazakh-medium instruction (KMI), particularly among ethnic Kazakh families. Consequently, parental selection of the medium of instruction (MOI) is often interpreted as an expression of linguistic preference or as an indicator of alignment with national language policy. However, such interpretations tend to assume that MOI choice reflects relatively unconstrained household decision-making, overlooking the uneven regional distribution of schools, the prevalence of mixed-medium schools, and persistent perceptions of instructional quality associated with different language streams. Addressing this lacuna, this study investigates how ethnic Kazakh parents in three cities (Astana, Kostanay, and Taraz) make decisions regarding the language of instruction (Kazakh or Russian) for their children’s primary education in the context of the institutional framework that shapes the availability of education. Situated within scholarship on family language management (Spolsky, 2009) and language ideologies (Kambatyrova, 2020), the study conceptualizes MOI choice as part of a larger phenomenon of school choice influenced by catchment rules, proximity to schools, program availability, and expectations about academic outcomes. Methodologically, the research employs a mixed-methods design that combined 12 focus group discussions with survey data from 281 participants. Findings indicate that decisions about school placement frequently precede and constrain MOI selection. Specifically, geographical accessibility, catchment rules, and concerns about long-term academic sustainability narrow the range of viable instructional options before language becomes a central point of consideration. Within these limits, parents assess MOI in relation to home language practices, anticipated learning demands, and socially differentiated expectations associated with different streams. The study also proposes the concept of a compensatory ideological strategy to describe some families who send their children to Russian-medium instruction while expressing commitments to the acquisition of Kazakh and the formation of national identity, treating its development as attainable through domestic interaction, peer environments, or later stages of education. The study argues that this orientation reflects a redistribution of responsibility for language acquisition across institutional and familial domains rather than ideological inconsistency. By foregrounding the sequencing of school and language decisions in a multilingual context, the study contributes to research on language-in-education policy implementation and family language management.

1991 жылы Кеңес Одағынан тәуелсіздік алғаннан бері Қазақстанның білім беру жүйесіндегі тіл саясаты мемлекеттік тіл ретінде қазақ тілінің қолданылу аясын кеңейтуді мақсат етіп келеді, мұнымен қоса, қоғамдық өмірде орыс тілінің лингва франка ретіндегі рөлі сақталып отыр. Бұл саяси өзгерістер қазақ тілінде оқытатын мектептердің саны артуы мен қазақ тіліндегі білім беру бағдарламаларына қабылданатын оқушылар үлесінің, әсіресе, этникалық қазақ отбасылары арасында тұрақты өсуімен қатар жүрді. Осыған байланысты ата-аналардың оқыту тілін таңдауы көбіне тілді қалаудың көрінісі немесе ұлттық тіл саясатына сәйкестіктің көрсеткіші ретінде түсіндіріледі. Алайда, мұндай түсіндірулер көбіне оқыту тілін таңдау - салыстырмалы түрде еркін қабылданатын үй шаруашылығы шеңберіндегі шешім деген болжамға негізделеді және мектептердің өңірлер бойынша әрқилы орналасуын, аралас тілде оқытатын мектептердің кең таралуын, сондай-ақ әртүрлі тілдік бағыттарға қатысты қалыптасқан оқу сапасы туралы түсініктерді жеткілікті ескермейді. Осы олқылықтың орнын толтыру мақсатында бұл зерттеу Астана, Қостанай және Тараз қалаларындағы этникалық қазақ ата-аналардың өз балаларын бастауыш мектепте оқыту тілін (қазақ немесе орыс тілі) қалай таңдайтынын зерттейді. Зерттеу білім беру мүмкіндіктерінің қолжетімді болуын айқындайтын институционалдық құрылым аясында ата-аналардың шешім қабылдау логикасын талдауға бағытталған. Отбасыдағы тіл менеджменті (Spolsky, 2009) және тіл идеологиялары (Kambatyrova, 2020) туралы ғылыми әдебиетке сүйене отырып, зерттеу оқыту тілін таңдауды - мектепті таңдау үдерісінің бір бөлігі ретінде қарастырады. Бұл үдеріс мектептерді аумақ бойынша бекіту ережелерімен, мектептің үйге жақындығымен, білім беру бағдарламаларының қолжетімді болуы және академиялық нәтижелерге қатысты күтулермен қалыптасады. Әдіснамалық тұрғыдан зерттеу аралас әдістерге негізделген. Зерттеу барысында 12 фокус-топта талқылау өткізілді және 281 қатысушының сауалнама деректері талданды. Зерттеу нәтижелері мектепті таңдау туралы шешімдер көбіне оқыту тілін таңдаудан бұрын қабылданатынын және оны белгілі бір дәрежеде шектейтінін көрсетеді. Географиялық тұрғыда қолжетімді болу, мектептерді аумақ бойынша бекіту қағидалары және ұзақ мерзімді академиялық тұрақтылыққа қатысты алаңдаулар тіл мәселесі негізгі факторға айналғанға дейін де білім алудың қолжетімді нұсқаларының аясын тарылтады. Осы шектеулер аясында ата-аналар оқыту тілін үйдегі тілге қатысты тәжірибелермен, күтілетін оқу жүктемесімен және әртүрлі тілдік бағыттарға қатысты қалыптасқан әлеуметтік күтулермен байланыстыра отырып бағалайды.